Çalýþma ve Sosyal Güvenlik Bakanlýðý yeni bir kanun taslaðý hazýrladý.
Çalýþma ve Sosyal Güvenlik Bakanlýðýnca hazýrlanan Ýþ Saðlýðý ve Güvenliði Kanunu Tasarýsý Taslaðý, iþ yerlerindeki iþ saðlýðý ve güvenliði önlemlerine iliþkin bir dizi yenilik getiriyor.
AA muhabirinin aldýðý bilgiye göre, iþçi ve iþveren sendikalarý konfederasyonlarýnýn görüþüne sunulan taslaðýn yasalaþmasý halinde, iþ saðlýðý ve güvenliðine iliþkin hükümler ilk kez özel bir kanunla düzenlenmiþ olacak.
Taslakla, iþ yerlerinde iþ saðlýðý ve güvenliðinin saðlanmasý ve mevcut saðlýk ve güvenlik þartlarýnýn sürekli olarak iyileþtirilmesi için iþveren ve çalýþanlarýn görev, yetki, sorumluluk, hak ve yükümlülükleri düzenleniyor.
Getirilen düzenlemeler, kamu ve özel sektöre ait bütün iþler ve iþ yerlerinde, bu iþ yerlerinin iþverenleri ile iþveren vekilleri, çýrak ve stajyerler de dahil olmak üzere tüm çalýþanlara faaliyet konularýna bakýlmaksýzýn uygulanacak.
Düzenlemeler, Türk Silahlý Kuvvetlerinin (TSK) ve genel kolluk kuvvetlerinin eðitim, operasyon, tatbikat ve benzeri kendine özgü faaliyetlerinde, sivil savunma ve acil durum birimlerinin eðitim, tatbikat ve afetlere müdahale gibi faaliyetlerinde, ev hizmetlerinde, çalýþan istihdam etmeksizin kendi nam ve hesabýna mal ve hizmet üretimi yapanlar hakkýnda uygulanmayacak.
Taslaða göre, iþveren, çalýþanlarýn saðlýk ve güvenliðini saðlamak için mesleki risklerin önlenmesi, eðitim ve bilgi verilmesi dahil gerekli her türlü tedbirin alýnmasý, organizasyonun yapýlmasý, gerekli araç ve gereçlerin saðlanmasý, saðlýk ve güvenlik tedbirlerinin deðiþen þartlara uygun hale getirilmesi ve mevcut durumun sürekli iyileþtirilmesi amacýna yönelik çalýþmalar yapmakla ve iþ yerinde alýnan iþ saðlýðý ve güvenliði tedbirlerine uyulup uyulmadýðýný izlemek ve denetlemekle yükümlü olacak.
Ýþ yerinden personel görevlendirmek veya iþ yeri dýþýndaki uzman kiþi ve kuruluþlardan hizmet almak suretiyle bu konudaki yetkilerini devreden iþverenin yükümlülükleri devam edecek. Ýþ saðlýðý ve güvenliði tedbirlerinin maliyeti çalýþanlara yansýtýlamayacak.
Ýþveren, iþ saðlýðý ve güvenliðinin saðlanmasý ile ilgili tedbirlerin alýnmasýnda risklerden kaçýnýlmasý, risklerle kaynaðýnda mücadele edilmesi, iþin kiþilere uygun hale getirilmesi için iþ yerlerinin tasarýmý ile iþ ekipmaný, çalýþma þekli ve üretim metotlarýnýn seçiminde özen gösterilmesi, özellikle monoton çalýþma ve üretim temposunun saðlýk ve güvenliðe olumsuz etkilerinin önlenmesi, önlenemiyor ise en aza indirilmesi, teknik geliþmelere uyum saðlanmasý, tehlikeli olan maddeler, iþ ekipmaný, üretim yöntem ve þekilleri, çalýþma ortam ve þartlarýnýn tehlikesiz veya daha az tehlikeli olanlarla deðiþtirilmesi, teknoloji, iþ organizasyonu, çalýþma þartlarý, sosyal iliþkiler ve çalýþma ortamý ile ilgili faktörlerin etkilerini kapsayan tutarlý, genel bir önleme politikasýnýn geliþtirilmesi, toplu korunma tedbirlerine, kiþisel korunma tedbirlerine göre öncelik verilmesi, çalýþanlara uygun talimatlarýn verilmesi gibi genel ilkelere uymakla yükümlü olacak.
Ýþveren, iþ yerinde yapýlan iþlerin özelliklerini dikkate alarak çalýþanlarýn saðlýk ve güvenliði yönünden risk deðerlendirmesi yapacak, çalýþana görev verirken, çalýþanýn saðlýk ve güvenlik yönünden iþe uygunluðunu göz önünde tutacak, hayati ve özel tehlike bulunan yerlere yeterli bilgi ve talimat verilenler dýþýndaki çalýþanlarýn girmemesi için gerekli tedbirleri alacak.
TEHLÝKE SINIFLARI
Ýþveren, mesleki risklerin önlenmesi ve bu risklerden korunulmasýna yönelik çalýþmalarý da kapsayacak iþ saðlýðý ve güvenliði hizmetini sunmak için çok tehlikeli sýnýfta yer alan iþ yerinde (A) sýnýfý, tehlikeli sýnýfta yer alan iþ yerinde en az (B) sýnýfý, az tehlikeli sýnýfta yer alan iþ yerinde en az (C) sýnýfý belgeye sahip iþ güvenliði uzmaný ile bütün tehlike sýnýflarýnda yer alan iþ yerlerinde iþ yeri hekimi görevlendirecek. Bünyesinde bu vasýflara sahip personel bulunmayan iþ yerlerinde, bu hizmetin tamamý veya bir kýsmý ortak saðlýk ve güvenlik birimlerinden hizmet alýnarak yerine getirilebilecek. Bu þekilde hizmet alýnmasý iþverenin sorumluluklarýný ortadan kaldýrmayacak.
Ýþ yeri hekimi ve iþ güvenliði uzmanýnýn çalýþma süresi iþ yerinde çalýþan sayýsý ve iþ yerinin yer aldýðý tehlike sýnýfý göz önünde bulundurularak tespit edilecek. Bu süreler çalýþan baþýna ayda, çok tehlikeli sýnýfta yer alan iþ yerleri için en az 20 dakika, tehlikeli sýnýfta yer alan iþ yerleri için en az 15 dakika, az tehlikeli sýnýfta yer alan iþ yerleri için en az 10 dakika olacak þekilde hesaplanacak.
Çalýþma sürelerinin iþ yeri hekimi ve iþ güvenliði uzmanýnýn tam süreli görevlendirilmesini gerektirdiði durumlarda, iþveren, iþ yeri saðlýk ve güvenlik birimi kuracak. Ýþ yeri saðlýk ve güvenlik birimi kurma yükümlülüðü bulunmayan iþ yerlerinde iþveren, iþ yeri hekimi ve iþ güvenliði uzmanýnýn çalýþmalarýna imkan verecek araç-gereç ve mekan gibi gerekli bütün ihtiyaçlarý karþýlayacak.
Ýþveren veya iþveren vekili, görevlendirdiði kiþi veya hizmet aldýðý kuruluþlarýn iþ saðlýðý ve güvenliði ile ilgili mevzuata uygun olan ve yazýlý olarak beyan edilen tedbir ve tavsiyelerini yerine getirecek.
Ýþveren, iþ saðlýðý ve güvenliði konusunda görevlendirdiði kiþi veya hizmet aldýðý kuruluþlarý, çalýþanlarýn saðlýk ve güvenliðini etkilediði bilinen veya etkilemesi muhtemel konular hakkýnda bilgilendirilmesini saðlayacak. Bu bilgilendirme baþka iþ yerlerinden çalýþmak üzere kendi iþ yerine gelen çalýþanlar ile bunlarýn iþverenlerini de kapsayacak.
HEKÝM VE UZMANLARA, ``MESLEKÝ BAÐIMSIZLIK`` ZIRHI
Ýþ saðlýðý ve güvenliði hizmetlerini yürütmek üzere görevlendirilen iþ yeri hekimi ve iþ güvenliði uzmanlarýnýn görevlerini yerine getirmeleri nedeniyle hak ve yetkileri kýsýtlanamayacak. Bu kiþiler, görev ve yetkilerini mesleki baðýmsýzlýk içerisinde yürütecek.
Ýþ yeri hekimi ve iþ güvenliði uzmanlarý görevlendirildikleri iþ yerlerinde iþ saðlýðý ve güvenliði ile ilgili mevzuata uygun olan tedbir ve tavsiyelerini iþveren veya iþveren vekiline yazýlý olarak beyan etmekle, beyan edilen hususlarýn iþveren tarafýndan yerine getirilmemesi halinde ise bu hususu Çalýþma ve Sosyal Güvenlik Bakanlýðýna bildirmekle yükümlü olacak.
Hizmet sunan kuruluþlar ile iþ yeri hekimi ve iþ güvenliði uzmanlarýnýn, iþ saðlýðý ve güvenliði risklerinin önlenmesi, koruyucu ve önleyici hizmetlerin yürütülmesindeki kusurlarýndan dolayý, hizmet sunduklarý iþverene karþý sorumluluðu bulunacak. Görevleri ile ilgili ihmal veya kusurlu davranýþlarda bulunmalarý durumunda bu kiþi ve kuruluþlarýn iþ güvenliði uzmanlýðý, iþ yeri hekimliði veya yetki belgeleri iptal edilecek.
RÝSK DEÐERLENDÝRMELERÝ YAPILACAK
Ýþveren, iþ saðlýðý ve güvenliði yönünden risk deðerlendirmesi yapacak veya yaptýracak. Risk deðerlendirmesiyle, alýnacak güvenlik tedbirlerine ve kullanýlmasý gereken koruyucu ekipmana karar verilecek. Bu karar doðrultusunda alýnan önleyici tedbirler ile seçilen çalýþma þekillerinin ve üretim yöntemlerinin, çalýþanlarýn saðlýk ve güvenlik yönünden korunma düzeyinin yükseltmesi ve iþ yerinin idari yapýlanmasýnýn her kademede uygulanabilir olmasý saðlanacak.
Risk deðerlendirmesinde özel risklerden etkilenecek çalýþanlarýn durumu, kullanýlacak iþ ekipmaný ile kimyasal madde ve müstahzarlarýn seçimi, özel politika gerektiren gruplar, iþ yerinin tertip ve düzeni gibi konular da dikkate alýnacak.
Risk deðerlendirmesinde, genç, yaþlý, özürlü çalýþanlar ile gebe veya emziren kadýnlar gibi özel politika gerektiren gruplar ile kadýnlar özel olarak dikkate alýnacak.
Ýþveren, iþ saðlýðý ve güvenliði yönünden çalýþma ortamýna ve çalýþanlarýn bu ortamda maruz kaldýðý risklerin belirlenmesine yönelik gerekli kontrol, ölçüm, inceleme ve araþtýrmalarýn yapýlmasýný saðlayacak.
Ýþveren, çalýþma ortamý, kullanýlan maddeler, iþ ekipmaný ile çevre þartlarýný dikkate alarak meydana gelebilecek acil durumlarý önceden deðerlendirecek, bu deðerlendirmenin sonucunda, çalýþanlarý ve çalýþma çevresini etkilemesi mümkün ve muhtemel acil durumlarý belirleyerek bunlarýn olumsuz etkilerini önleyici ve sýnýrlandýrýcý tedbirleri alacak.
Acil durumlarýn olumsuz etkilerinden korunmak üzere gerekli ölçüm ve deðerlendirmeler yapýlacak, acil durum planlarý hazýrlanacak. Bu durumlarla mücadele için iþ yerinin büyüklüðü ve taþýdýðý özel tehlikeler, yapýlan iþin niteliði, çalýþan sayýsý ile iþ yerinde bulunan diðer kiþiler dikkate alýnarak önleme, koruma, tahliye, yangýnla mücadele, ilk yardým ve benzeri konularda uygun donanýma sahip ve bu konularda eðitimli yeterli sayýda kiþiler görevlendirilecek, araç ve gereçler saðlanarak eðitim ve tatbikatlar yaptýrýlacak ve ekiplerin her zaman hazýr bulunmalarýný saðlanacak. Özellikle ilkyardým, acil týbbi müdahale, kurtarma ve yangýnla mücadele konularýnda, iþ yeri dýþýndaki kuruluþlarla irtibatý saðlayacak gerekli düzenlemeler yapýlacak.
Ýþveren, ciddi, yakýn ve önlenemeyen tehlikenin meydana gelmesi durumunda çalýþanlarýn iþi býrakarak derhal çalýþma yerlerinden ayrýlýp güvenli bir yere gidebilmeleri için, önceden gerekli düzenlemeleri yapacak ve çalýþanlara gerekli talimatlarý verecek. Ciddi ve yakýn tehlike durumunun devam ettiði çalýþma þartlarýnda, zorunlu kalýnmasý halinde, gerekli donanýma sahip ve özel olarak görevlendirilenler hariç, diðer çalýþanlardan iþlerine devam etmeleri istenecek.
Ýþveren, çalýþanlarýn kendileri veya diðer kiþilerin güvenliði için ciddi ve yakýn bir tehlike ile karþýlaþtýklarý ve amirine hemen haber veremedikleri durumlarda, istenmeyen sonuçlarýn önlenmesi için bilgileri ve mevcut teknik donanýmlarý çerçevesinde müdahale edebilmelerine imkan saðlayacak. Böyle bir durumda çalýþanlar, ihmal ve dikkatsiz davranýþlarý olmadýkça yaptýklarý müdahaleden dolayý sorumlu tutulamayacak.
``ÇALIÞMAKTAN KAÇINMA HAKKI``
Çalýþanlar, ciddi ve yakýn tehlike ile karþý karþýya kalmalarý halinde iþverene veya iþveren vekiline baþvurarak durumun tespit edilmesini ve gerekli tedbirlerin alýnmasýna karar verilmesini talep edebilecek. Ýþveren veya iþveren vekili durumu derhal inceleyerek karar verecek. Karar, çalýþana ve varsa iþ saðlýðý ve güvenliði çalýþan temsilcisine yazýlý olarak bildirilecek.
Ýþveren veya iþveren vekili, çalýþanýn talebi yönünde karar vermesi halinde çalýþan, gerekli iþ saðlýðý ve güvenliði tedbiri alýnýncaya kadar çalýþmaktan kaçýnabilir.
Çalýþanlar, ciddi ve yakýn tehlikenin önlenemez olduðu durumlarda iþ yerini veya tehlikeli bölgeyi terk edebilecek. Çalýþanlarýn bu davranýþlarý nedeniyle haklarý kýsýtlanamayacak.
Ýþ sözleþmesiyle çalýþanlar, talep etmelerine raðmen gerekli tedbirlerin alýnmadýðý durumlarda iþ sözleþmelerini feshedebilecek.
Ýþveren, çalýþanlarýn iþ yerinde maruz kalacaklarý saðlýk ve güvenlik risklerini dikkate alarak saðlýk gözetimine tabi tutulmalarýný, çalýþanlarýn iþe giriþlerinde, iþ deðiþikliðinde, iþ kazasý veya meslek hastalýklarý ve saðlýk nedeniyle tekrarlanan iþten uzaklaþmalarýndan sonra iþe dönüþlerinde ve talep etmeleri halinde saðlýk muayenelerinin yapýlmasýný ve iþin devamý süresince, iþin niteliði ve iþ yerinin tehlike sýnýfýna göre düzenli aralýklarla tekrarlanmasýný saðlayacak.
Bir iþ yerinde çalýþacaklar, iþe giriþlerinde, yapacaklarý iþe uygun olduklarýný belirten saðlýk raporu olmadan iþe baþlatýlamayacak. Saðlýk raporlarý, iþ yerinde ya da iþ yeri dýþýnda hizmet veren saðlýk ve güvenlik biriminde görevli olan iþ yeri hekiminden alýnacak. Raporlara itirazlar Saðlýk Bakanlýðý tarafýndan belirlenen hakem hastanelere yapýlacak. Verilen kararlar kesin olacak. Saðlýk gözetiminin maliyeti çalýþanlara yansýtýlamayacak.
ÝÞ KAZASI GEÇÝRENE EÐÝTÝM
Ýþ yerinde iþ saðlýðý ve güvenliðinin saðlanmasý ve sürdürülebilmesi amacýyla iþveren, çalýþanlarýn ve temsilcilerinin, iþ yerinde karþýlaþýlabilecek saðlýk ve güvenlik riskleri, koruyucu ve önleyici tedbirler, kendileri ile ilgili yasal hak ve sorumluluklarý, ilkyardým, yangýnla mücadele ve tahliye iþleri konusunda görevlendirilen kiþiler hakkýnda iþ yerinin özelliklerini de dikkate alarak gerekli bilgiyi almalarýný saðlayacak.
Ýþveren, ciddi ve yakýn tehlikeye maruz kalan veya kalma riski olan bütün çalýþanlarý, tehlikeler ile bunlardan doðan risklere karþý alýnmýþ ve alýnacak tedbirler hakkýnda mümkün olan en kýsa sürede bilgilendirecek.
Ýþveren, çalýþanlarýn iþ saðlýðý ve güvenliði eðitimlerini almasýný saðlayacak. Bu eðitim özellikle iþe baþlamadan önce, çalýþma yeri veya iþ deðiþikliðinde, iþ ekipmanýnýn deðiþmesi halinde veya yeni teknoloji uygulanmasý halinde verilecek. Eðitimler, deðiþen ve ortaya çýkan yeni risklere uygun olarak yenilenecek, gerektiðinde ve düzenli aralýklarla tekrarlanacak.
Baþka iþ yerlerinden çalýþmak üzere gelen çalýþanlar, yapacaklarý iþlerde karþýlaþacaklarý saðlýk ve güvenlik riskleri ile ilgili yeterli bilgi ve talimatlarý içeren eðitim aldýðýna dair belge olmaksýzýn iþe baþlatýlmayacak.
Çalýþanlara verilecek eðitimin maliyeti çalýþanlara yansýtýlamayacak. Eðitimlerde geçen süre çalýþma süresinden sayýlacak.
Ýþveren, geçici iþ iliþkisi ile iþ yerine gelen çalýþanlara, iþ saðlýðý ve güvenliði risklerine karþý gerekli eðitimi verecek.
Ýþ yerinde çalýþtýrýlacak kiþilerden mesleki eðitime sahip olmasý gerekenler yapacaklarý iþle ilgili mesleki eðitimi almadan iþe baþlatýlamayacak.
Ýþ kazasý geçiren veya meslek hastalýðýna yakalanan çalýþana iþe baþlamadan önce, söz konusu kazanýn veya meslek hastalýðýnýn sebepleri, korunma yollarý ve güvenli çalýþma yöntemleri ile ilgili eðitim verilecek. Ayrýca herhangi bir sebeple 6 aydan fazla süreyle iþten uzak kalanlara tekrar iþe baþlatýlmadan önce bilgi yenileme eðitimi verilecek.
ÇALIÞAN DA SÖZ SAHÝBÝ OLACAK
Ýþveren, iþ saðlýðý ve güvenliði ile ilgili konularda çalýþanlarýn ve temsilcilerinin görüþlerini alacak, teklif getirme hakký tanýyacak ve bu konulardaki görüþmelerde yer almalarýný ve katýlýmlarýný saðlayacak.
Yeni teknolojilerin planlanmasý ve uygulanmasýnda, seçilecek iþ ekipmanýnýn, çalýþma ortam ve þartlarýnýn çalýþanlarýn saðlýk ve güvenliðine etkisi konusunda çalýþanlarýn ve temsilcilerinin görüþleri alýnacak.
Çalýþanlar, iþ saðlýðý ve güvenliði ile ilgili usul ve esaslar ile iþverenin bu konudaki talimatlarýna uyacak, iþin güvenliðini tehlikeye düþürmeyecek, kendisi ve diðer kiþiler için gerekli bütün dikkat ve özeni gösterecek ve eðitimlere katýlacak.
Ýþveren, saðlýk ve güvenlikle ilgili çalýþmalara katýlma, çalýþmalarý izleme, tedbir alýnmasýný isteme, tekliflerde bulunma ve benzeri konularda çalýþanlarý temsil etmeye yetkili, bir veya daha fazla çalýþanýn, ``iþ saðlýðý ve güvenliði çalýþan temsilcisi`` olarak görev yapmasýný saðlayacak.
2-50 arasýnda çalýþaný bulunan iþ yerlerinde 1 temsilci, 51-100 arasýnda çalýþaný bulunan iþ yerlerinde 2 temsilci, 101-250 arasýnda çalýþaný bulunan iþ yerlerinde 3 temsilci, 251-500 arasýnda çalýþaný bulunan iþ yerlerinde 4 temsilci, 501-1000 arasýnda çalýþaný bulunan iþ yerlerinde 5 temsilci, 1001 ve üzeri çalýþaný bulunan iþ yerlerinde 6 temsilci seçilecek. Birden fazla temsilcinin bulunmasý durumunda bu temsilcilerden biri baþ temsilci olarak seçilecek.
Ýþ saðlýðý ve güvenliði çalýþan temsilcileri, tehlike kaynaðýnýn yok edilmesi veya tehlikeden kaynaklanan riskin azaltýlmasý için iþverene öneride bulunma ve iþverenden gerekli tedbirlerin alýnmasýný isteme hakkýna sahip olacak.
ÝÞÝN DURDURULMASI
Ýþ saðlýðý ve güvenliði bakýmýndan teftiþe yetkili iþ müfettiþleri tarafýndan iþ yeri bina ve eklentilerinde, çalýþma yöntem ve þekillerinde veya iþ ekipmanýnda çalýþanlar açýsýndan hayati tehlike oluþturan bir husus tespit edildiðinde, bu tehlike giderilinceye kadar iþ durdurulacak. Ýþi durdurma kararý iþ yerinin bir bölümünü veya tamamýný kapsayabilecek. Hayati tehlikeyi oluþturan husus ortadan kaldýrýlmadan durdurulan iþe devam edilemeyecek.
Durdurmanýn iþ yerinin bir bölümünde veya tamamýnda uygulanmasý kararý verilirken hayati tehlikenin niteliði ve bu tehlikeden doðabilecek riskin etkileyebileceði alan ve çalýþanlar dikkate alýnacak.
Ýþ yerlerinde iþi durdurma kararý, iþ saðlýðý ve güvenliði bakýmýndan teftiþe yetkili 3 iþ müfettiþinden oluþan heyet tarafýndan incelenecek ve tespitin yapýldýðý günü takip eden 2 gün içinde sonuçlandýrýlacak. Durdurma kararý verildiði takdirde karar, ilgili mülki idare amirine ve iþ yeri dosyasýnýn bulunduðu bölge müdürlüðüne 1 gün içinde gönderilecek. Mülki idare amirleri kararýn gereðini 24 saat içinde yapacak.
Hayati tehlike oluþturan hususun acil müdahale gerektirmesi halinde müfettiþ heyeti tarafýndan karar alýnýncaya kadar tespiti yapan iþ müfettiþince iþ kýsmen veya tamamen durdurulabilecek. Durdurma kararý mülki idare amirlerince ayný gün yerine getirilecek.
Ýþverenler, durdurma kararýna karþý yerel iþ mahkemesine 6 iþ günü içinde itiraz edebilecek. Ýþ mahkemesine itiraz, iþi durdurma kararýnýn uygulanmasýný sonlandýrmayacak. Mahkeme itirazý öncelikle görüþecek ve 6 iþ günü içinde karara baðlayacak.
Durdurulan iþ yeri ile ilgili iþveren tarafýndan durdurmayý gerektiren noksanlarýn tamamlandýðýnýn bakanlýða yazýlý olarak bildirilmesi üzerine iþ yerinde en geç 3 gün içinde inceleme yapýlacak ve iþverenin talebi sonuçlandýrýlacak.
Ýþveren, iþin durdurulmasý sebebiyle iþsiz kalan çalýþanlara ücretlerini ödeyecek veya ücretlerinde bir düþüklük olmamak üzere meslek veya durumlarýna göre baþka bir iþ verecek.
CEZALAR
Düzenlemelere aykýrý davranan iþverenlere 100 lira ile 8 bin lira arasýnda deðiþen miktarlarda idari para cezasý verilecek.
Ýdari para cezalarý az tehlikeli iþ yerlerinin tamamýnda iþveren veya iþveren vekili için aynen, tehlikeli olarak sýnýflandýrýlan iþ yerlerinden 10 ve daha az çalýþaný bulunan iþveren veya iþveren vekili için yüzde 50 oranýnda, çok tehlikeli sýnýfta yer alan iþ yerleri ile tehlikeli olarak sýnýflandýrýlan iþ yerlerinden 10`dan fazla çalýþaný bulunan iþ yerlerinin iþveren veya iþveren vekili için bir misli arttýrýlarak uygulanacak.
Akþam |
