Referanduma sunulan reform paketinin en önemli düzenlemeleri arasýnda yer alan `bireysel baþvuru hakký` 70 milyonu yakýndan ilgilendiriyor.
Referandumdan `evet` çýkarsa, bütün vatandaþlara Anayasa Mahkemesi`nin kapýsý açýlacak. Topraðý elinden alýnan köylüden ayrýmcýlýða tabi tutulanlara, din ve vicdan baskýsý yaþayanlardan aile kurma hakký engellenenlere kadar herkes Anayasa Mahkemesi`ne müracaat edebilecek. Ýnsan hakký ihlallerine karþý yeni adres Avrupa Ýnsan Haklarý Mahkemesi`nin bulunduðu Strasbourg deðil, Ankara Ahlatlý-bel`deki Anayasa Mahkemesi olacak.
Demokrasisi geliþmiþ birçok ülkede mevcut olan bireysel baþvuru hakký anayasa paketinin kabul edilmesi halinde Türk hukuk mevzuatýna da giriyor. Bu düzenleme, insan hakký ihlali gerekçesiyle vatandaþlara Anayasa Mahkemesi`ne "bireysel baþvuru" yapma hakký tanýyor. Ýç hukuk yollarýnýn tüketilmesi þartýyla bireysel baþvuru sadece AÝHM`ye yapýlýyordu.
GÜNDELÝK HAYATI DERÝNDEN ETKÝLEYECEK
TBMM Anayasa Komisyonu Baþkan Vekili Ayhan Sefer Üstün, bireysel baþvuru hakkýnýn günlük hayatý derinden etkileyeceðini, Anayasa Mahkemesi`nde ise zihniyet devrimine yol açacaðýný savunuyor. Üstün`ün verdiði bilgilere göre, topraðý zorla elinden alýnan bir köylü `mülkiyet hakký`, evliliði engellenen gençler `aile kurma hakký`nýn ihlallerinden dava açabilecek. Türk vatandaþlarýna, Batýlý ülkelerde olduðu gibi yanlýþ köprülü kavþak yapýmýndan, din ve vicdan hürriyetine yönelik baskýlara kadar birçok alanda hak arama yolu açýlacak. Baþbakan Tayyip Erdoðan bile siyaset yasaðý getirildiði için genel baþkan olmasýna raðmen 3 Kasým seçimlerinde milletvekili adayý olamamýþtý. Seçilme hakkýný engelleyen böyle durumlarda da bireysel baþvuru artýk hak arama yöntemi olarak kullanýlabilecek. Yeni sistemin avantajlarýný anlatan Ayhan Sefer Üstün, "Anayasa Mahkemesi, 1960 darbesini yapanlarýn elinde yoðrulduðu için vatandaþý deðil, devleti koruyan anlayýþta çalýþýyordu. Bireysel baþvuru hakký ile yeni misyon yükleniyor; mahkemeler artýk vatandaþ öncelikli çalýþacak." diyor. Üstün`e göre Mahkeme `hak ve özgürlükleri öncülleyerek milletin safýna geçiyor`. Bu sayade, Yargýtay, Danýþtay, Askerî Yargýtay ve idare mahkemelerinin nihai olarak verdiði kararlar insan haklarý süzgecinden geçirilecek. Bu düzenleme; parasý, makamý olmayan sade vatandaþlara daha kolay hak arama yolu açýyor. Anayasa þikâyeti adý da verilen bireysel baþvuru yolu, geliþmiþ birçok demokratik ülkede yýllardýr uygulanýyor. Bu ülkeler arasýnda Almanya, Brezilya, Çek Cumhuriyeti, Arjantin, Portekiz, Ýspanya ve Ýsviçre de yer alýyor. ABD, Danimarka, Hollanda, Fransa, Ýngiltere ve Norveç gibi ülkelerde Anayasa Mahkemesi bulunmadýðý için bu mahkemelere bireysel baþvuru hakký da olmuyor.
Türkiye, insan haklarý ihlalleri konusunda uluslararasý sicili kötü olan ülkelerden. AÝHM`ye en fazla baþvuru Rusya`dan sonra Türkiye`den yapýlýyor. Türkiye, baþvuruda ikinci olmasýna karþýn AÝHM`de en fazla cezaya çarptýrýlan ülke. Her yýl insan hakký ihlalleri gerekçesiyle yüz binlerce dolar ceza ödeniyor. Bireysel baþvuru hakkýnýn kabulüyle, AÝHM`ye yapýlan baþvurularýn büyük ölçüde azalmasý bekleniyor.
ZAMAN
|
